DZIEDZICTWO KULINARNE REGIONU. POWIAT SZYDŁOWIECKI – SMAKI

Pieróg Danusi fot. Inga Pytka - Sobutka

                         10 października 2018 roku w szydłowieckim zamku odbyła się konferencja „DZIEDZICTWO KULINARNE REGIONU. POWIAT SZYDŁOWIECKI – SMAKI”. To szósta konferencja dla nauczycieli a trzecia z zakresu edukacji regionalnej, którą Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli Wydział w Radomiu - Zespół Doradców Metodycznych w Szydłowcu zorganizował wspólnie z Powiatem Szydłowieckim oraz Zespołem Szkół im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Szydłowcu. Po raz czwarty współorganizatorem konferencji było Szydłowieckie Centrum Kultury – Zamek. Patronat medialny nad konferencją sprawował Kwartalnik Społeczno-Kulturalny „Ziemia Odrowążów”.

                        Oprócz nauczycieli w konferencji wzięły udział również zespoły ludowe i koła gospodyń wiejskich powiatu szydłowieckiego, które uczestniczyły w przygotowaniu publikacji „Powiat szydłowiecki. Smaki”. Wśród zaproszonych gości byli także: Włodzimierz Górlicki – starosta szydłowiecki, Izabella Byszewska – Prezes Polskiej Izby Produktu Regionalnego i Lokalnego, Bogusław Tundzios – dyrektor MSCDN Wydział w Radomiu, Anna Siewierska – dyrektor Mazowieckiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Warszawie - Oddział w Radomiu, Anita Gołosz – przewodnicząca Rady Powiatu Szydłowieckiego, Adam Włoskiewicz – wicestarosta szydłowiecki, Artur Ludew - Burmistrz Szydłowca, Marek Artur Koniarczyk - przewodniczący Rady Miejskiej w Szydłowcu, Artur Siwiorek - wójt gminy Mirów, Joanna Strzelecka – Naczelnik Wydziału Edukacji, Zdrowia, Kultury i Sportu Starostwa Powiatowego w Szydłowcu, Aneta Furmańska - dyrektor Zespołu Edukacji i Finansów Oświaty w Szydłowcu, dyrektor  Urszula Sykuła oraz Teresa Sodel z Powiatowego Zespołu Doradczego w Szydłowcu Mazowieckiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Warszawie, Jan Gula – Prezes Lokalnej Grupy Działania „Razem na piaskowcu”, dyrektorzy szkół oraz konsultanci i doradcy metodyczni z MSCDN Wydział w Radomiu.

Akcentem rozpoczynającym konferencję i wprowadzającym wszystkich zgromadzonych w odpowiedni ludowy nastrój był występ Zespołu Śpiewaczego „Zdziechowianki” ze Zdziechowa. Zespół witając gości zaprezentował dwie piosenki ludowe.

     Celem konferencji było ukazanie dziedzictwa kulinarnego regionu jako elementu składowego dziedzictwa kulturowego. Dziedzictwo kulinarne dostarcza nam wiedzy nie tylko o historii kuchni, produktach oraz potrawach tradycyjnych, ale także o dawnej kulturze, języku i obyczajach, a dbałość o nie przejawia się między innymi w potrzebie jego dokumentowania i promowania, dlatego podczas konferencji przedstawiono publikację pt.„Powiat szydłowiecki. Smaki”. Prezentacji dokonał pomysłodawca jej powstania Włodzimierz Górlicki - starosta szydłowiecki. Książka ukazuje dziedzictwo kulinarne naszego regionu, znajduje się w niej ponad 100 przepisów potraw charakterystycznych dla ziemi szydłowieckiej. Dofinansowana została przez Lokalną Grupę Działania „Razem na Piaskowcu” w ramach projektu „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Europa inwestująca w obszary wiejskie.” Jej suplementem jest książeczka "Powiat szydłowiecki. Posłuchaj, poznaj i pokochaj folklor", która opisuje działalność zespołów ludowych i kół gospodyń wiejskich oraz ich  osiągnięcia w różnych dziedzinach.  

   Drugim etapem konferencji było wystąpienie Jolanty Kubik, która przedstawiła kulisy powstawania publikacji. Realizacji projektu związanego z przygotowaniem książki „Powiat szydłowiecki. Smaki”  podjęli się doradcy metodyczni z Powiatowego Zespołu Doradców Metodycznych w Szydłowcu (Jolanta Kubik, Aneta Pytoń-Grabda, Anna Różycka, Piotr Bialik i Zbigniew Tomczyk), nauczycielka przedmiotów zawodowych branży żywieniowej w Zespole Szkół im. KOP w Szydłowcu – Marta Bińkowska oraz Inga Pytka-Sobutka z Wydziału Rozwoju i Infrastruktury Starostwa Powiatowego w Szydłowcu. Konsultantem merytorycznym publikacji była Izabella Byszewska – Prezes Izby Prezes Polskiej Izby Produktu Regionalnego i Lokalnego. Autorami  zdjęć do głównej publikacji oraz jej suplementu byli Zbigniew Tomczyk i Inga Pytka-Sobutka.

Prace projektowe związane z gromadzeniem przepisów oraz z wykonywaniem zdjęć potraw i zespołów je przygotowujących trwały ponad rok. Realizatorzy projektu spotykali się z zespołami ludowymi oraz kołami gospodyń wiejskich. Podczas tych spotkań mieli możliwość spróbowania między innymi porki, pazibrody, trepów, barabanów, pierogów oraz poznania sposobów ich tradycyjnego przygotowania. Wszystko to nie tylko było okazją do rozmów o produktach lokalnych i potrawach tradycyjnych,  ale także o pieczeniu chleba, o związanych ze świętami obyczajach kulinarnych oraz o potrawach charakterystycznych dla okresu postu i przednówka. Ze spotkań między innymi w Bieszkowie Górnym, Wysokiej, Załawie, Pawłowie, Skłobach oraz w Muzeum Wsi Radomskiej powstał bogaty materiał fotograficzny, który został wykorzystany w publikacji oraz podczas konferencji - w prezentacji multimedialnej. Przepisy, które znajdują się w publikacji zostały przekazane  przez: Zespół Śpiewaczy „Pawłowianki” z Pawłowa, Koło Gospodyń Wiejskich i Zespół Śpiewaczy „Załawianki” z Załawy, Koło Gospodyń Wiejskich Koło Super Babek ze Skłobów, Zespół „Mirowianki” z Mirowa, Zespół Ludowy „Rogowianki” z Rogowa, Zespół Śpiewaczy „Niezapominajki” ze Zbijowa Dużego, Koło Gospodyń Wiejskich „Górnianki” z Bieszkowa Górnego, Zespół Śpiewaczy „ Zdziechowianki” ze Zdziechowa, Zespół Ludowy „Kumosie” z Sadku, Zespół Śpiewaczy „Gąsawianki” z Gąsaw Rządowych, Zespół Folklorystyczny „Wolanki” z Woli Lipienieckiej Małej, Zespół Obrzędowy „Zaborowianki” z Zaborowia. Są też przepisy Bogusławy i Mariana Pytoniów, Feliksy Rojek z Rogowa, Anny Cieloch z Zastronia. Ponadto zespół projektowy podczas przygotowania publikacji współpracował z Wydziałem Rozwoju i Infrastruktury Starostwa Powiatowego w Szydłowcu, Teresą Sodel z Mazowieckiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Warszawie - Powiatowego Zespołu Doradczego w Szydłowcu, z Muzeum Wsi Radomskiej, z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Chlewiskach oraz z Patrycją Wlazło-Makowską z Wydziału Edukacji, Zdrowia, Kultury i Sportu Starostwa Powiatowego w Szydłowcu, która opracowała rozdział o szydłowieckiej kuchni żydowskiej, zawierający przepisy kuchni żydowskiej Florence Tabrys – przedwojennej mieszkanki Szydłowca, ocalałej z Holokaustu.
W książce znajduje sie też przepis Stanisława Cupera na słynnego „karpia w śmietanie” – dania nawiązującego do kuchni żydowskiej, a także propozycje młodych kucharzy z Zespołu Szkół im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Szydłowcu - na współczesne potrawy wykorzystujące produkty regionalne.

Konferencji towarzyszyła wystawa fotograficzna z dwóch sesji fotograficznych w Muzeum Wsi Radomskiej, którą wkrótce będzie można obejrzeć w Starostwie Powiatowym w Szydłowcu w holu przy sali konferencyjnej.

   Punktem kulminacyjnym konferencji był wykład „Produkty lokalne, regionalne i tradycyjne. Rozpoznawanie zasobów i wybór”, który wygłosiła Izabella Byszewska– Prezes Polskiej Izby Produktu regionalnego i lokalnego. Prelegentka  od 2000 roku zajmuje się dokumentacją i promocją polskiego dziedzictwa kulinarnego, w tym produktów lokalnych oraz działaniami na rzecz budowy rynku żywności regionalnej i tradycyjnej a także na rzecz ochrony starych odmian roślin i rodzimych ras zwierząt. Inicjatorka i przewodnicząca Kapituły Krajowej ogólnopolskiego konkursu „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”  na najlepszy regionalny produkt żywnościowy, przewodnicząca Kapituły Znaku Jakość Tradycja – pierwszego krajowego systemu jakości żywności,
a od 2014 – członek Rady ds. Tradycyjnych i Regionalnych Nazw Produktów Rolnych i Środków Spożywczych przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wykład pozwolił uczestnikom konferencji zrozumieć, czym różni się produkt lokalny od regionalnego i tradycyjnego.  Prelegentka posłużyła się licznymi przykładami produktów z różnych regionów Polski.  Zwracała uwagę na charakterystyczne nazwy produktów, tradycyjne sposoby ich wytwarzania oraz pokazała, że produkty te wykorzystywane w ofercie turystycznej i gastronomicznej służą promocji danego regionu, a także inspirują zrównoważony  rozwój małej przedsiębiorczości i aktywności lokalnej.

   Kolejna część konferencji – DOBRE PRAKTYKI - Dziedzictwo kulinarne regionu w projektach edukacyjnych oraz w programach innowacji pedagogicznej dedykowana była  nauczycielom, którzy poszukują inspiracji
do tworzenia własnych programów nauczania o regionie, jego kulturze i tradycjach, w tym z obszaru dziedzictwa kulinarnego.

"Gotuj lokalnie, czyli zmiana pokoleń" -   Marta Bińkowska i Anna Kamińska nauczycielki zawodu branży żywieniowej w Zespole Szkół im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Szydłowcu przedstawiły działania w ramach projektów związanych z dziedzictwem kulinarnym regionu realizowane w Technikum Żywienia i Usług Gastronomicznych oraz w Szkole Branżowej I Stopnia w klasie kucharz: „Regionalne i tradycyjne produkty wysokiej jakości w nowoczesnej  kuchni polskiej”, „Gotuj lokalnie”, „Regiony i ich tradycje kulinarne”, „Tradycje świąteczne na Mazowszu”, opowiedziały  też o sukcesach młodych kucharzy Zespołu Szkół im. KOP w ogólnopolskich konkursach kulinarnych między innymi w konkursie „Gotuj lokalnie”. Podczas wystąpienia pojawiła się informacja o udziale młodzieży w ciekawym programie „KULINARNE ZJEDNOCZENIE POLSKI – specjalna edycja programu Polskie Skarby Kulinarne”. Uczniowie uczestniczyli w tym programie świętując 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę. Do programu zaproszono szefów kuchni z całego kraju. Zinterpretowali dawne, oryginalne przepisy z zaborów rosyjskiego, pruskiego i austriackiego oraz z kuchni żydowskiej i wojskowej. W wydarzeniu udział wzięło kilkaset osób, którzy rozwijają swoje umiejętności kulinarne w ramach organizowanego przez MAKRO Polska programu Szef dla Młodych Talentów.

 

Drugim punktem dobrych praktyk w zakresie dziedzictwa kulinarnego regionu była prezentacja projektów edukacyjnych prowadzonych w Publicznym Gimnazjum w Jastrzębiu (obecnie w oddziałach gimnazjalnych Publicznej Szkoły Podstawowej im. Tadeusza Kościuszki w Jastrzębiu). Swoje doświadczenia  w tej dziedzinie przedstawił Zbigniew Tomczyk - nauczyciel historii w jastrzębskiej szkole oraz doradca metodyczny historii.  Zaprezentował dokonania uczniów w zakresie kultywowania dziedzictwa regionalnego i lokalnego w organizowanych przez siebie projektach, szerzej opisując dwa z nich, które dotyczyły dziedzictwa kulinarnego: "Jak żyli nasi przodkowie?" oraz "Kuchnia naszych prababć".  Prelegent przedstawił między innymi etapy i sposoby zdobywania przez uczniów wiedzy na temat warunków życia naszych przodków, metod uprawy roślin, sposobów otrzymywania produktów spożywczych, a także przygotowywania potraw. Zaprezentowana została także "Miniksiążka kucharska - przewodnik po potrawach przygotowywanych przez nasze prababcie" jako produkt finalny - wykonany i wydrukowany przez uczniów. Opisane  projekty wyraźnie pokazały jak cenna i ważna dla naszej tożsamości jest spuścizna kulinarna, jak istotne  jest angażowanie młodzieży w podtrzymywanie tradycji lokalnych i regionalnych. Zdobywanie i gromadzenie tradycyjnych przepisów charakterystycznych dla danej ziemi  oraz przygotowywanie zgodnie z nimi potraw (szczególnie w  towarzystwie osób starszych) może być świetnym pomysłem na integrację międzypokoleniową uczniów  z ich dziadkami,  babciami, prababciami i pozostałymi członkami rodzin.

O programie innowacji pedagogicznej „Tradycje i zwyczaje ludowe naszego regionu”  realizowanego w Publicznej Szkole Podstawowej w Mirowie opowiedziały jego autorki: Aneta Pytoń-Grabda – nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej, doradca metodyczny wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej oraz Beata Mnich – nauczycielka języka angielskiego. Działania innowacyjne dotyczyły poszerzenia wiedzy  z zakresu edukacji regionalnej,  która ma służyć kształtowaniu u uczniów tożsamości lokalnej i regionalnej, poznawaniu zwyczajów
i tradycji naszego regionu, w tym tradycyjnych potraw regionalnych. W ramach programu odbywały się cykliczne spotkania z udziałem zespołów ludowych z gminy Mirów i Chlewiska, które przedstawiały tradycje, zwyczaje i obrzędy - w tym np. „darcie pierza”, „kusoki”.  Każde spotkanie było też okazją do spróbowania  charakterystycznych dla danego okresu potraw regionalnych. Obie prelegentki są też inicjatorkami powstania  (8 marca 2018 roku) Dwujęzycznego Stowarzyszenia Edukacyjno-Folklorystycznego „Wrzos”, którego celem jest aktywne uczestnictwo w tworzeniu i upowszechnianiu kultury ludowej na terenie RP oraz popularyzowanie polskiej twórczości w zakresie folkloru poza granicami kraju. Stowarzyszenie reprezentuje powiat szydłowiecki na różnych przeglądach i festiwalach, kultywując najwartościowsze przejawy ludowej twórczości lokalnej.  

Ostatnim etapem konferencji była degustacja potraw przygotowanych przez zespoły ludowe oraz koła gospodyń wiejskich.  Kosztowaniu wspaniałych ludowych i tradycyjnych dań i produktów lokalnych towarzyszyła muzyka ludowa,  śpiewy a nawet tańce. Wśród przygotowanych potraw szczególną popularnością cieszyły się:  guldy, trepy, barabony, pierogi, porka, pazibroda, kapusta z ziemniaków, racuchy, pączki z ziemniakami.

                 

Zespół redakcyjny w składzie:  Jolanta Kubik, Aneta Pytoń-Grabda, Zbigniew Tomczyk, Piotr Bialik, Anna Różycka, Marta Bińkowska i  Inga Pytka-Sobutka bardzo dziękuje Nauczycielom oraz innym zaproszonym Gościom za udział w konferencji.  Za wsparcie i pomoc w jej przygotowaniu zespół składa serdeczne podziękowania: Staroście Powiatu Szydłowieckiego – Włodzimierzowi Górlickiemu, Dyrektor Małgorzacie Bernatek oraz Pracownikom Szydłowieckiego Centrum Kultury „Zamek”, Dyrektor Marii Michajłow i młodzieży z Zespołu Szkół im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Szydłowcu  oraz zespołom ludowym i kołom gospodyń wiejskich, które przygotowały potrawy regionalne.

Zespół na koniec pragnie jeszcze raz podziękować zespołom ludowym i kołom gospodyń wiejskich, a także wszystkim tym, którzy przyczynili się do powstania publikacji „Powiat szydłowiecki. Smaki” oraz suplementu „Powiat szydłowiecki. Posłuchaj, poznaj i pokochaj folklor”.

 

Jolanta Kubik,  Zbigniew Tomczyk

 

Opublikowano: 18 października 2018 11:13

Kategoria: Aktualności

DZIEDZICTWO KULINARNE REGIONU. POWIAT SZYDŁOWIECKI – SMAKI

Wyświetleń: 217

Starostwo Powiatowe w Szydłowcu.

Realizacja: IDcom-jst.pl

logo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Informacja o dofinansowaniu Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Projekt "Budowa strony internetowej Powiatu Szydłowieckiego dostosowanej do potrzeb osób niepełnosprawnych" współfinansowany przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji w ramach konkursu: Dofinansowanie budowy lub dostosowania stron internetowych podmiotów realizujących zadania publiczne do potrzeb osób niepełnosprawnych.